De Geleenbeek


Daar waar Limburg aan de westgrens wordt geflankeerd door de machtige Maas, stromen aan de oostgrens de Geleenbeek en de Rode Beek (en de Rodebach op Duits grondgebied) vanuit Parkstad via de Westelijke Mijnstreek en Midden-Limburg nagenoeg zij aan zij in noordelijke richting. Omdat deze beken het water van talloze zijtakken afvoeren, vormen zij een belangrijke schakel in de waterhuishouding binnen de provinciegrens van Limburg.

Overzichtskaart

Ooit slingerde de Geleenbeek op een natuurlijke manier hier door het landschap. Totdat de mens zich er op zeker moment (constateren we ‘met de kennis van nu’) mee ging bemoeien en de beken omvormde tot rechte, gekanaliseerde waterstromen. Deze aanpak had tot doel om het water zo snel mogelijk af te voeren uit de beekdalen. De Provincie Limburg heeft de Geleenbeek benoemd tot "ecologisch zeer waardevolle beek" In het jargon heet dat een SEF-beek: beek met Specifiek Ecologische Functie.

Meanderende beek

Het streefbeeld voor de Geleenbeek bestaat uit een licht slingerende tot meanderende beek, die de historische loop van de beek volgt. Door de beek weer te laten slingeren ontstaat een meer natuurlijke beek waarbij, bij verandering van de afvoer, steeds wisselingen in stroomsnelheden optreden. Dit leidt tot lokaal wisselende stroomsnelheden nabij de oever en de bodem hetgeen resulteert in een wisseling in erosie en sedimentatie. Deze variaties in de stroomsnelheid en stromingsrichting zorgen ervoor dat er allerlei (micro)habitats ontstaan. Ook de verbetering van de waterkwaliteit in de Geleenbeek vraagt aandacht. Het effluent van de twee rioolwaterzuiveringen langs de beek bepalen in belangrijke mate de matige kwaliteit van het water in de beek. Bij verhoogde afvoeren wordt de waterkwaliteit negatief beïnvloed door riooloverstorten en oppervlakkig afstromend water van voornamelijk landbouwpercelen. Naast veel modder komen dan ook bestrijdingsmiddelen en meststoffen mee. Sanering van riooloverstorten, vermindering van de oppervlakkige toestroom van regenwater en nazuivering van effluent is nodig.

Kaderrichtlijn water

Naar verwachting zal de intensiteit en hoeveelheid van de regen in de komende decennia sterk toenemen waardoor er meer water gebufferd moet worden in de beekdalen om overlast benedenstrooms te voorkomen. Om in te spelen op deze ontwikkeling en de kwaliteit van water te verbeteren is de Kaderrichtlijn Water opgesteld (KRW). In de KRW zijn de doelstellingen opgenomen die gericht zijn op het bereiken van een 'goede waterhuishouding' in 2015. De 'goede waterhuishouding' omvat een goede chemische en ecologische waterkwaliteit van oppervlaktewater en een goede chemische waterkwaliteit en goede kwantitatieve toestand van grondwater. Het bereiken van de goede toestand is een resultaatsverplichting. Het Waterschap Roer en Overmaas is verantwoordelijk voor het bereiken van deze resultaatsverplichting in het stroomgebied van de Geleenbeek.

Op www.kaderrichtlijnwater.nl staat waarom we samen moeten werken aan wateropgaven. Op deze site staat ook informatie over de Geleenbeek en het Waterbeheerplan van Waterschap Limburg.

Integrale aanpak

Door te kiezen voor een integrale aanpak worden niet alleen watergerelateerde zaken aangepakt maar wordt aandacht besteed aan een totale gebiedsontwikkeling waarbij o.a. landschap, natuur, recreatie en cultuurhistorie een prominente plaats innemen. De ontwikkelingen rondom de herinrichting van het Geleenbeekdal leidt gestaag tot een recreatief eldorado waarvan de mens met respect voor alles wat groeit en bloeit in volle teugen kan en mag genieten. Met de realisatie van het project vormt de Geleenbeek bovendien een waardevolle schakel in de Ecologische Hoofdstructuur (EHS). Deze EHS loopt van de Hoge Veluwe, langs de Limburgse oostgrens naar de Eifel.