Over het project


Ligging en stroomgebied van de Geleenbeek

De Geleenbeek is een beek in het zuiden van de Nederlandse provincie Limburg. De deels gekanaliseerde beek ontspringt te Benzenrade in een put op een boerenerf en stroomt via een vijver bij de Rousch en de Weltervijver verder naar Terworm, passeert de waterzuivering bij Hoensbroek en stroomt vervolgens verder via Schinnen en Spaubeek naar Geleen en Sittard. In Sittard is de beek voor een groot gedeelte overkluisd waarna ze bij Nieuwstad weer zichtbaar wordt. Via een duiker stroomt de beek onder de A2 en het Julianakanaal door en mondt bij Stevensweert, onder de naam Oude Maas, uit in de Maas.


Het stroomgebied van de Geleenbeek ligt geheel in Nederland en heeft een grootte van totaal 20.307 hectare. De Geleenbeek heeft 28 zijbeken waaronder de Platsbeek bij Nuth. Een groot deel van het stroomgebied ligt in en nabij de verstedelijkte gebieden van Heerlen, Geleen en Sittard. Bij heftige of aanhoudende regenbuien kan door de aanwezige verharding en de lozing van het regenwater op de beek, de waterstand in de beek snel en fors stijgen.

Luchtfoto Geleenbeek nabij de Biesenhof SweikhuizenGeschiedenis
Geschiedenis

In de jaren 1950 is de Geleenbeek gekanaliseerd om het water zo snel mogelijk af te voeren naar de Maas. Ook door de aanleg van de spoorlijn van Heerlen naar Sittard en de autosnelweg A76 is het oude cultuurlandschap in het Geleenbeekdal aanzienlijk veranderd. De beek is lange tijd gebruikt door de Staatsmijn Maurits en de Staatsmijn Emma waardoor de beek zwart was van het kolenslib. Ook loosden diverse stadsriolen hun water op de beek. Om deze reden is de beek in Sittard overkluisd, zodat de stank niet aan de oppervlakte kwam. De Geleenbeek leek in die tijd wel op een zwarte afwateringsgoot. De waterkwaliteit is echter behoorlijk verbeterd in de afgelopen jaren.

brugmijnspoor geleenbeek terhoogte van Laer geleenbeek te laer met de zuivering in aanbouw

Huidige situatie

Het dal van de Geleenbeek vormt een langgerekt groen gebied door het buitengebied van het stedelijk gebied in Zuid-Limburg. Voor flora en fauna heeft de beek en de natuurgebieden de functie als ecologische verbindingszone. Het beekdal haar zijbeken is gedeeltelijk Natura 2000-gebied en ligt grotendeels in het Nationaal Landschap
Zuid-Limburg.

De beek loopt door verschillende landschapstypen; er liggen heuvels, zacht glooiende hellingen, natte en droge graslanden, hellingbossen, broekbossen en diep ingesneden holle wegen. Het dal is ook bijzonder om de aanwezige monumenten zoals kastelen en hoeves. Al deze elementen maken het ook aantrekkelijk om in dit gebied te recreëren. De Geleenbeek ligt echter helaas op veel plaatsen nog in een strak betonbed. De afgelopen jaren is een start gemaakt om de beek weer in haar oorspronkelijke, meanderende staat terug te brengen. Dit is onder meer al uitgevoerd bij Weustenrade, Schinnen en (onlangs) bij Munstergeleen.

De Geleenbeek in haar huidige vorm locatie kathagerbroek

Toekomstige situatie

Het streefbeeld voor de Geleenbeek bestaat uit een licht slingerende tot meanderende beek, die de historische loop van de beek volgt. Door de Geleenbeek weer meer te laten slingeren ontstaat een meer natuurlijke beek met variaties in stroomsnelheden en erosie waardoor er allerlei (micro)habitats ontstaan.

De karakteristieke elementen van het beekdallandschap van voor de kanalisatie worden zo veel mogelijk teruggebracht en krijgt een kleinschaliger en groener karakter. De aanwezige natuurgebieden worden met elkaar verbonden; de oevergronden worden ingericht als aaneengesloten natuurgebied waarbij de beek in een relatief open zone ligt afgewisseld met bosschages, struwelen en solitaire bomen. Meer naar de rand van het beekdal wordt het gebied meer besloten met meer bos. De -op hellingen langs de Geleenbeek gelegen- bronnen worden met bos omgeven om de kwetsbare brongebieden te beschermen tegen de inspoeling van meststoffen vanuit de omliggende landbouwgebieden. Alle maatregelen sluiten aan op de ontwikkeling van de natuurdoeltypen zoals die in het Stimuleringsplan (Zuid-Limburg-Noord) aan de verschillenden gebiedsdelen zijn toegekend. Ook sluiten de streefbeelden en maatregelen aan bij de doelstellingen die vanuit Natura 2000 zijn gesteld voor het Geleenbeekdal.

De Geleenbeek na herinrichting

Voorbeeld beek na herinrichting